Kata Adjektif: Jenis, Penguat dan Darjah

Kata adjektif ialah kata yang menerangkan sifat atau keadaan kata nama dan kata ganti nama. Ia memberikan maklumat tambahan tentang ciri sesuatu orang, benda, haiwan atau tempat dalam binaan ayat Bahasa Melayu.

Dalam Tatabahasa Dewan Edisi Keempat, kata adjektif dikelaskan sebagai satu golongan kata yang tersendiri. Istilah lama bagi kata adjektif ialah “kata sifat”. Kedua-dua istilah merujuk konsep yang sama, namun “kata adjektif” digunakan dalam kurikulum KSSM dan KSSR semasa.

Kata adjektif boleh hadir secara terus selepas kata nama (predikatif) atau sebelum kata nama dengan bantuan kata “yang” (atributif).

Contoh penggunaan:

Posisi	Contoh Ayat
Predikatif (selepas kata nama)	Budak itu rajin.
Atributif (sebelum kata nama)	Budak yang rajin itu datang awal.

---

9 Jenis Kata Adjektif

Kata adjektif terbahagi kepada sembilan jenis berdasarkan sifat atau makna yang dinyatakan.

1. Kata Adjektif Sifat atau Keadaan

Kata adjektif sifat atau keadaan menerangkan keadaan atau sifat umum sesuatu kata nama. Inilah jenis kata adjektif yang paling banyak digunakan dalam Bahasa Melayu.

Contoh kata: baik, buruk, cantik, hodoh, bijak, bodoh, bersih, kotor, kuat, lemah

Kata Adjektif	Contoh Ayat
cantik	Pemandangan di tepi pantai itu cantik.
bijak	Pelajar yang bijak itu berjaya mendapat tempat pertama.
bersih	Kawasan pasar itu sentiasa bersih dan teratur.
kuat	Atlet itu mempunyai badan yang kuat.

2. Kata Adjektif Warna

Kata adjektif warna menerangkan warna sesuatu kata nama.

Contoh kata: merah, biru, hijau, kuning, putih, hitam, jingga, ungu, perang, kelabu

Kata Adjektif	Contoh Ayat
merah	Bunga ros itu merah menyala.
hijau	Padang rumput di kawasan itu hijau subur.
putih	Baju seragam murid sekolah itu putih bersih.
kelabu	Langit menjadi kelabu tanda hujan akan turun.

3. Kata Adjektif Ukuran

Kata adjektif ukuran menerangkan saiz, berat, tinggi, panjang atau isipadu sesuatu kata nama.

Contoh kata: besar, kecil, tinggi, rendah, panjang, pendek, tebal, nipis, berat, ringan

Kata Adjektif	Contoh Ayat
besar	Stadium itu besar dan dapat memuatkan ramai penonton.
tinggi	Pokok kelapa di tepi jalan itu tinggi menjulang.
panjang	Jambatan itu panjang merentasi sungai yang lebar.
tebal	Buku teks itu tebal dan mengandungi banyak maklumat.

4. Kata Adjektif Bentuk

Kata adjektif bentuk menerangkan rupa atau bentuk fizikal sesuatu kata nama.

Contoh kata: bulat, lonjong, bujur, segi empat, lurus, bengkok, rata, cembung, cekung, lancip

Kata Adjektif	Contoh Ayat
bulat	Meja di ruang tamu itu bulat dan sesuai untuk berbincang.
lurus	Jalan raya baru itu lurus sepanjang sepuluh kilometer.
bengkok	Batang pokok itu bengkok akibat dihempas angin kencang.
lancip	Hujung pensil itu lancip setelah diasah.

5. Kata Adjektif Waktu

Kata adjektif waktu menerangkan masa atau tempoh berkaitan sesuatu kata nama.

Contoh kata: lama, baru, awal, lewat, segera, dahulu, terkini, usang, lapuk, muda

Kata Adjektif	Contoh Ayat
lama	Rumah lama itu telah dibaik pulih dengan cantik.
baru	Jambatan baru itu siap dibina tahun ini.
awal	Keputusan yang awal itu mengejutkan semua pihak.
terkini	Maklumat terkini boleh didapati melalui laman web rasmi.

6. Kata Adjektif Jarak

Kata adjektif jarak menerangkan kedudukan atau jarak sesuatu kata nama.

Contoh kata: dekat, jauh, hampir, rapat, akrab, asing, terpencil, berdekatan, berjauhan

Kata Adjektif	Contoh Ayat
dekat	Sekolah itu dekat dengan rumah saya.
jauh	Kampung halaman nenek saya jauh di pedalaman Sabah.
rapat	Hubungan kedua-dua negara itu semakin rapat.
terpencil	Pulau itu terpencil dan sukar untuk dikunjungi.

7. Kata Adjektif Cara

Kata adjektif cara menerangkan gaya, cara atau kaedah sesuatu kata nama beroperasi atau berlaku.

Contoh kata: laju, lambat, cermat, gopoh, halus, kasar, teliti, cuai, berani, penakut

Kata Adjektif	Contoh Ayat
laju	Kereta api ekspres itu laju dan cekap.
cermat	Kerja yang cermat menghasilkan keputusan yang baik.
halus	Ukiran pada perabot itu halus dan bernilai tinggi.
teliti	Pemeriksaan yang teliti diperlukan bagi memastikan keselamatan.

8. Kata Adjektif Perasaan

Kata adjektif perasaan menerangkan emosi atau perasaan yang dialami oleh manusia atau makhluk hidup.

Contoh kata: gembira, sedih, marah, takut, malu, rindu, bangga, kecewa, cemburu, bimbang

Kata Adjektif	Contoh Ayat
gembira	Murid-murid gembira apabila mendengar berita cuti sekolah.
sedih	Ibu itu sedih melepaskan anaknya pergi ke luar negara.
bangga	Warga Malaysia bangga dengan kejayaan atlet negara.
bimbang	Ibu bapa bimbang apabila anak mereka lambat pulang.

9. Kata Adjektif Pancaindera

Kata adjektif pancaindera menerangkan sifat yang diperoleh melalui pancaindera - penglihatan, pendengaran, sentuhan, penciuman dan rasa.

Contoh kata: manis, pahit, masam, masin, tawar, wangi, busuk, bising, senyap, licin, kasar, sejuk, panas

Pancaindera	Kata Adjektif	Contoh Ayat
Rasa	manis	Durian itu manis dan lazat.
Rasa	pahit	Ubat itu pahit tetapi berkesan.
Bau	wangi	Bunga melur itu wangi semerbak.
Bau	busuk	Longkang yang tersumbat itu busuk.
Pendengaran	bising	Kawasan pembinaan itu bising sepanjang hari.
Sentuhan	licin	Lantai yang licin berbahaya kepada kanak-kanak.
Penglihatan	terang	Cahaya di dalam bilik itu terang dan selesa.

---

Kata Penguat Kata Adjektif

Kata penguat ialah kata yang hadir bersama kata adjektif untuk menonjolkan atau melemahkan darjah sifat yang dinyatakan. Kata penguat terbahagi kepada tiga jenis berdasarkan kedudukannya.

Jenis Kata Penguat

Jenis	Kedudukan	Contoh Kata Penguat
Hadapan	Sebelum kata adjektif	sangat, amat, terlalu, paling, agak, cukup, lebih, kurang
Belakang	Selepas kata adjektif	sekali, benar, nian, sungguh
Bebas	Boleh hadir hadapan atau belakang	sangat, amat, sungguh

Kata Penguat Hadapan

Kata penguat hadapan diletakkan sebelum kata adjektif. Kata ini menguatkan atau melemahkan sifat yang dinyatakan.

Kata Penguat	Darjah	Contoh Ayat
sangat	kuat	Udara di Cameron Highlands sangat sejuk pada waktu malam.
amat	kuat	Murid itu amat rajin belajar setiap hari.
terlalu	melampau	Makanan itu terlalu masin untuk dimakan.
agak	sederhana	Cuaca hari ini agak panas berbanding semalam.
cukup	memadai	Gaji itu cukup besar untuk menyara keluarga.
paling	tertinggi	Gunung Kinabalu ialah gunung yang paling tinggi di Malaysia.
lebih	bandingan	Adik saya lebih tinggi daripada saya.
kurang	rendah	Murid itu kurang cermat dalam kerja tugasnya.

Kata Penguat Belakang

Kata penguat belakang diletakkan selepas kata adjektif untuk memberikan penekanan yang lebih kuat.

Kata Penguat	Contoh Ayat
sekali	Hasil kerja murid itu bagus sekali.
benar	Pemandangan di puncak bukit itu indah benar.
nian	Kasih ibu terhadap anaknya dalam nian.
sungguh	Perangai kanak-kanak itu nakal sungguh.

Kata Penguat Bebas

Kata penguat bebas boleh hadir sama ada sebelum atau selepas kata adjektif tanpa mengubah makna asas ayat.

Kata Penguat	Contoh Hadapan	Contoh Belakang
sangat	Budak itu sangat pandai.	Budak itu pandai sangat.
amat	Hari ini amat panas.	Hari ini panas amat.
sungguh	Dia sungguh berani.	Dia berani sungguh.

---

Darjah Perbandingan Kata Adjektif

Darjah perbandingan menunjukkan tahap atau kadar sifat sesuatu kata nama berbanding entiti lain. Terdapat tiga darjah perbandingan dalam Bahasa Melayu.

1. Darjah Biasa

Darjah biasa menyatakan sifat tanpa sebarang perbandingan. Kata adjektif hadir tanpa penanda perbandingan.

Contoh:

Ayat	Penerangan
Buku ini tebal.	Sifat dinyatakan tanpa perbandingan.
Murid itu pandai.	Sifat dinyatakan tanpa perbandingan.
Rumah mereka besar.	Sifat dinyatakan tanpa perbandingan.

2. Darjah Bandingan

Darjah bandingan membandingkan sifat antara dua entiti. Darjah bandingan terbahagi kepada tiga jenis - setara, melebihi dan kurang.

Darjah Bandingan Setara

Kata yang digunakan: sama … dengan, se- + kata adjektif + dengan

Contoh Ayat	Keterangan
Adik saya sama tinggi dengan abang.	Setara - menggunakan “sama … dengan”
Rumah Ahmad setinggi rumah Ali.	Setara - menggunakan awalan “se-”
Buah epal ini sama manis dengan buah mangga itu.	Setara - menggunakan “sama … dengan”

Darjah Bandingan Melebihi

Kata yang digunakan: lebih … daripada

Contoh Ayat
Pokok ini lebih tinggi daripada pokok itu.
Buku cerita ini lebih menarik daripada buku teks.
Kucing itu lebih gemuk daripada kucing ini.

Darjah Bandingan Kurang

Kata yang digunakan: kurang … daripada

Contoh Ayat
Bilik ini kurang besar daripada bilik sebelah.
Jawapan dia kurang tepat daripada jawapan saya.
Kerja itu kurang sukar daripada yang saya sangkakan.

3. Darjah Penghabisan

Darjah penghabisan menyatakan sifat pada tahap tertinggi atau terendah dalam sesuatu kumpulan. Darjah ini terbahagi kepada dua bentuk.

Bentuk Pertama - Kata Penguat “Paling”

Kata penguat paling diletakkan sebelum kata adjektif.

Contoh Ayat
Ahmad ialah murid yang paling pandai dalam kelas.
Gunung Kinabalu ialah gunung yang paling tinggi di Malaysia.
Harga barang itu paling murah berbanding kedai lain.

Bentuk Kedua - Awalan “ter-”

Awalan ter- diimbuhkan pada kata adjektif untuk membentuk darjah penghabisan.

Kata Dasar	Bentuk Penghabisan	Contoh Ayat
pandai	terpandai	Dia ialah murid yang terpandai di sekolah.
tinggi	tertinggi	Bangunan tertinggi di dunia itu terletak di Dubai.
murah	termurah	Kedai itu menjual barangan termurah di pasar.
cantik	tercantik	Bunga orkid itu tercantik dalam koleksi taman.
baik	terbaik	Pasukan itu memperoleh keputusan yang terbaik musim ini.

Jadual Ringkasan Darjah Perbandingan

Darjah	Penanda	Contoh
Biasa	- (tiada penanda)	Budak itu pandai.
Bandingan setara	sama … dengan / se-	Dia sama pandai dengan saya.
Bandingan melebihi	lebih … daripada	Dia lebih pandai daripada saya.
Bandingan kurang	kurang … daripada	Dia kurang pandai daripada saya.
Penghabisan	paling / ter-	Dia paling pandai. / Dia terpandai.

---

Bentuk Kata Adjektif

Kata adjektif boleh wujud dalam empat bentuk berdasarkan pembentukannya.

1. Kata Adjektif Tunggal

Kata adjektif tunggal terdiri daripada satu kata dasar tanpa sebarang imbuhan atau penggandaan.

Contoh: baik, cantik, besar, panjang, merah, manis, laju

Kata Adjektif Tunggal	Contoh Ayat
rajin	Pelajar yang rajin akan berjaya.
cantik	Taman bunga itu cantik menawan.
besar	Stadium itu besar dan luas.

2. Kata Adjektif Terbitan

Kata adjektif terbitan terbentuk apabila kata dasar menerima imbuhan. Imbuhan mengubah atau memperluas makna kata adjektif asal.

Contoh: terpanjang, kebiruan, semarak, kesayangan, termuda

Kata Dasar	Kata Adjektif Terbitan	Contoh Ayat
pandai	terpandai	Dia murid terpandai dalam kelas.
biru	kebiruan	Langit itu kebiruan menjelang senja.
marah	kemarahan	Wajahnya kemarahan apabila mendengar berita itu.
merah	kemerah-merahan	Pipinya kemerah-merahan kerana malu.

3. Kata Adjektif Berganda

Kata adjektif berganda terbentuk melalui proses penggandaan kata adjektif tunggal. Penggandaan boleh berlaku secara penuh, separa atau berentak.

Jenis Gandaan	Contoh	Contoh Ayat
Penuh	cantik-cantik	Bunga-bunga itu cantik-cantik sekali.
Penuh	putih-putih	Baju yang putih-putih itu perlu dijaga.
Berentak	segar-bugar	Badan terasa segar-bugar selepas bersenam.
Berentak	lemah-lembut	Tutur katanya lemah-lembut dan menyejukkan hati.

4. Kata Adjektif Majmuk

Kata adjektif majmuk terbentuk daripada gabungan dua kata atau lebih yang membentuk makna baharu sebagai satu unit.

Kata Adjektif Majmuk	Makna	Contoh Ayat
buta huruf	tidak tahu membaca	Kadar penduduk buta huruf semakin berkurangan.
tua bangka	sangat tua	Orang tua bangka itu masih sihat.
keras kepala	degil	Budak yang keras kepala itu sukar dinasihati.
ringan tulang	rajin bekerja	Pekerja yang ringan tulang amat dihargai.

---

Imbuhan Kata Adjektif

Kata adjektif boleh menerima imbuhan untuk membentuk kata adjektif terbitan dengan makna yang berbeza atau lebih spesifik.

Awalan ter-

Awalan ter- membentuk darjah penghabisan kata adjektif.

Kata Dasar	+ ter-	Makna	Contoh Ayat
baik	terbaik	paling baik	Ini ialah keputusan terbaik yang pernah dicapai.
besar	terbesar	paling besar	Malaysia ialah pengeluar minyak sawit terbesar dunia.
tinggi	tertinggi	paling tinggi	Gunung Kinabalu ialah gunung tertinggi di Malaysia.
cantik	tercantik	paling cantik	Taman itu tercantik di seluruh bandar.

Awalan se-

Awalan se- membentuk darjah bandingan setara.

Kata Dasar	+ se-	Makna	Contoh Ayat
besar	sebesar	sama besar dengan	Bilik ini sebesar bilik itu.
tinggi	setinggi	sama tinggi dengan	Dia setinggi abangnya.
cantik	secantik	sama cantik dengan	Bunga ini secantik bunga di taman.
pandai	sepandai	sama pandai dengan	Adik sepandai kakak.

Apitan ke-…-an

Apitan ke-…-an membentuk kata adjektif yang menunjukkan kecenderungan atau keadaan berlebihan.

Kata Dasar	+ ke-…-an	Makna	Contoh Ayat
biru	kebiruan	agak biru / biru sedikit	Warna baju itu kebiruan.
merah	kemerah-merahan	agak kemerahan	Wajahnya kemerah-merahan kerana tersipu.
kuning	kekuningan	agak kuning	Daun itu kekuningan menandakan pokok sakit.
hitam	kehitaman	agak hitam	Awan itu kehitaman sebelum hujan turun.

Sisipan -el-, -er-, -em-

Sisipan disisipkan di antara konsonan pertama dan vokal pertama kata dasar. Sisipan ini membentuk kata adjektif dengan makna yang berkaitan tetapi berbeza.

Sisipan	Kata Dasar	Kata Adjektif Terbitan	Contoh Ayat
-el-	gugur	gelugar	-
-el-	tapak	telapak	-
-er-	gigi	gerigi	Batas sawah itu gerigi tepinya.
-em-	gemilang	gemilang	Zaman gemilang Kesultanan Melayu Melaka terkenal.

---

Kesilapan Umum Kata Adjektif

Berikut ialah kesilapan umum yang kerap dilakukan oleh pelajar dalam penggunaan kata adjektif.

Salah	Betul	Sebab
paling terbaik	terbaik	”ter-” sudah bermaksud darjah penghabisan. Tidak perlu ditambah “paling”.
paling terawal	terawal	Sama seperti di atas - “ter-” sudah menunjukkan darjah penghabisan.
lebih besar dari	lebih besar daripada	Penanda bandingan ialah “daripada”, bukan “dari”.
sama cantik seperti	sama cantik dengan	Penanda setara ialah “dengan”, bukan “seperti”.
terlalu sangat mahal	terlalu mahal / sangat mahal	Tidak boleh menggunakan dua kata penguat serentak.
agak sedikit panas	agak panas / sedikit panas	Tidak boleh menggunakan dua kata penguat serentak.
lebih tinggi berbanding	lebih tinggi daripada	Penanda perbandingan melebihi ialah “daripada”.
paling terkecil	terkecil / paling kecil	Pilih satu bentuk penghabisan sahaja.

---

Penggunaan Kata Adjektif dalam Karangan

Penggunaan kata adjektif yang tepat dapat memperkayakan penulisan dan menjadikan karangan lebih menarik. Berikut ialah panduan penggunaan kata adjektif dalam penulisan.

• Gunakan kata adjektif yang spesifik dan tepat untuk menggambarkan sesuatu entiti.
• Elakkan pengulangan kata adjektif yang sama dalam satu perenggan.
• Manfaatkan darjah perbandingan untuk menjelaskan perbezaan antara entiti.
• Gabungkan kata adjektif dengan kata penguat yang sesuai untuk menonjolkan sifat.

Contoh perenggan karangan dengan kata adjektif:

Kawasan pelancongan itu indah dan nyaman. Hutan yang lebat mengelilingi tasik yang tenang dan biru jernih. Udara di sana segar dan bersih, jauh berbeza daripada bandar yang sesak dan bising. Pemandangan di sana tercantik dalam ingatan pengunjung yang pernah menjejak kaki ke sana.

---

Hubungan Kata Adjektif dengan Golongan Kata Lain

Kata adjektif berkaitan rapat dengan golongan kata yang lain dalam membentuk ayat yang lengkap.

Golongan Kata	Hubungan dengan Kata Adjektif
Kata nama	Kata adjektif menerangkan kata nama. Kata nama ialah entiti yang disifatkan.
Kata kerja	Kata adjektif boleh berfungsi sebagai predikat dalam ayat, bersama kata kerja “adalah” atau “ialah”.
Kata penguat	Kata penguat memperkuat atau melemahkan darjah sifat kata adjektif.
Kata hubung	Kata hubung menghubungkan frasa adjektif dalam ayat majmuk.

---

Soalan Lazim

Apa itu kata adjektif?

Kata adjektif ialah kata yang menerangkan sifat atau keadaan kata nama. Ia dikenali juga sebagai kata sifat.

Berapa jenis kata adjektif?

Terdapat 9 jenis kata adjektif iaitu sifat atau keadaan, warna, ukuran, bentuk, waktu, jarak, cara, perasaan dan pancaindera.

Apakah beza kata adjektif dan kata sifat?

Kata adjektif dan kata sifat merujuk konsep yang sama. Istilah “kata adjektif” digunakan dalam Tatabahasa Dewan manakala “kata sifat” ialah istilah lama.

Apakah darjah perbandingan kata adjektif?

Darjah perbandingan terdiri daripada darjah biasa, darjah bandingan dan darjah penghabisan. Setiap darjah menunjukkan tahap atau kadar sifat berbanding entiti lain.

Apakah contoh kesilapan kata adjektif yang biasa?

Kesilapan yang biasa ialah menggunakan “paling terbaik” sedangkan “terbaik” sudah bermaksud penghabisan. Kata yang betul ialah “terbaik” sahaja.

Apakah kata penguat kata adjektif?

Kata penguat ialah kata yang hadir bersama kata adjektif untuk menonjolkan darjah sifat. Contohnya sangat, amat, terlalu, agak dan paling.

Bolehkah kata adjektif menerima imbuhan?

Ya, kata adjektif boleh menerima imbuhan seperti awalan ter- dan se-, apitan ke-…-an dan sisipan -el-, -er-, -em-.